De Koningin Sophiestraat en de Zwarteweg
Wat hebben deze twee straten met elkaar gemeen? Er zaten voor de oorlog belangrijke Haagse filmbedrijven – en je kunt er alles over lezen in twee prachtige boeken van filmonderzoeker Barend de Voogd!
De Filmfabriek
Het pand aan de Koningin Sophiestraat 33-35-37 staat er nog steeds. Hier was vanaf 28 mei 1929 de N.V. Filmfabriek Profilti gevestigd. Op het hoogtepunt werkten er veertig mensen; de trotse en hardwerkende makers van het eerste Nederlandse bioscoopjournaal mét geluid, ‘Nederland in Klank en Beeld’, de belangrijkste concurrent van het Polygoonjournaal.
In De Filmfabriek, dat in 2023 verscheen, ontrafelt De Voogd het complete verhaal van de beginjaren van Profilti. De successen en mislukkingen, de films die er gemaakt werden, de mensen die er werkten, de hoog oplopende concurrentiestrijd met Polygoon én de verrassende manier waarop het in 1933 allemaal ten einde kwam. Een fascinerende en deels persoonlijke ontdekkingsreis; zijn grootvader Abraham was tot 1933 directeur van Profilti.
‘Een prettig leesbaar verhaal dat bedrijfsgeschiedenis, filmgeschiedenis en familiegeschiedenis tot één geheel smeedt.’ – De Filmkrant
IDEAAL
Het pand aan de Zwartweg 20 staat er helaas niet meer. Hier liet de Haagse filmlaborant Karel van Riet Paap in 1935 een woning en garage ombouwen tot zijn ontwikkelcentrale N.V. Ideaal Film Laboratorium. Hij woonde met vrouw en kinderen boven zijn eigen bedrijf, waar hij films ontwikkelde en afdrukte, en – we zitten in de beginjaren van de geluidsfilm – ondertitelde met een unieke Hongaarse uitvinding.
Terwijl in 1940 en 1941 de Nederlandsche Bioscoopbond zonder noemenswaardig verzet aanpaste aan de oekazes van de Duitse bezetter, en het publiek, ondanks het bioscoopverbod voor Joden, massaal naar de film bleef gaan, ging Karel van Riet Paap in het verzet. Wie was hij? Wat was zijn rol in de vooroorlogse Nederlandse filmindustrie en wat was zijn rol in het nog prille Haagse verzet? De Voogd spitte door de film- en oorlogsarchieven en vertelt zijn fascinerende en aangrijpende levensverhaal.
‘Een boeiende en minutieuze zoektocht naar het leven van filmmaker en verzetsman Karel van Riet Paap. Vooral de hoofdstukken over zijn gevangenschap en dood in Buchenwald komen, juist door hun gedetailleerde en afgewogen beschrijvingen, hard binnen.’
Bas von Benda-Beckmann (Het kleedje voor Hitler – winnaar van de Libris Geschiedenis Prijs 2024)
Kopen of bestellen?
DE FILMFABRIEK: PROFILTI 1929-1933 is – ter gelegenheid van 130 jaar film in Den Haag – nu te koop voor de gereduceerde actieprijs van €15,- (inclusief verzendkosten)
IDEAAL: OP HET SPOOR VAN FILM- EN VERZETSMAN KAREL VAN RIET PAAP verschijnt op 3 september 2026 bij uitgeverij WalburgPers.
De Filmfabriek bestellen en/of jouw exemplaar van Ideaal alvast reserveren? Stuur een mailtje met je naam, adres en wens naar filmboekenbestellen@tuta.com
